Straatfotografie in hard licht

Midden op de dag

De zon staat hoog. Onder ogen en neuzen verschijnen harde schaduwen, de stoep weerkaatst het licht en tussen twee gebouwen zit een donker vlak. Wie overal een gelijkmatige belichting zoekt, heeft even wat te doen.

Je kunt ook kijken wat die verschillen opleveren. Een schaduw verdeelt een gevel. Een smalle strook zon haalt één persoon uit een drukke straat. Wat verderop gebeurt, verdwijnt grotendeels in het donker.

Dat geeft je iets om mee te werken. Je hoeft niet te wachten tot het licht vriendelijker wordt. Midden op de dag kun je foto's maken waarin juist de harde overgang tussen licht en donker de compositie draagt.

Bekijk de schaduw als een vorm

Een schaduw is makkelijk te zien als een plek waar te weinig licht is. Probeer eens naar de omtrek te kijken. Een driehoek op de grond, een donkere baan langs een muur, een vlak dat bijna de helft van je foto inneemt.

Zo'n vorm kun je net zo bewust plaatsen als een persoon. Verander je standpunt een beetje en kijk wat er met de verhouding gebeurt. Misschien wordt de foto duidelijker als het donkere vlak meer ruimte krijgt. Misschien verdwijnt daardoor juist iets wat je nodig hebt.

Let ook op de randen van je kader. Een klein, fel stukje stoep kan behoorlijk om aandacht vragen. Dat mag, maar kijk even of je het daar wilt hebben.

Een eenvoudige compositie helpt om zulke verschillen te zien. Begin bijvoorbeeld met één muur, één schaduwrand en iemand die voorbijloopt. De rest van de straat doet een andere keer wel weer mee.

Belicht op wat je wilt behouden

Bij grote verschillen tussen zon en schaduw lukt het niet altijd om overal detail te houden. Bepaal daarom welk deel van de foto voor jou belangrijk is.

Wil je de structuur van een lichte gevel behouden, of detail in een gezicht dat in de zon komt? Stem daar je belichting op af. Controleer een proefbeeld en gebruik eventueel de hooglichtwaarschuwing of het histogram van je camera. Een helder scherm alleen is in de volle zon lastig te beoordelen.

Gebruik je een automatische belichtingsstand en worden die lichte delen te helder, dan kun je met negatieve belichtingscompensatie bijsturen. Hoeveel nodig is, hangt af van de situatie en de lichtmeting. Er is geen vaste minstand voor zonnige dagen.

De schaduwen worden daarmee ook donkerder. Dat kan precies zijn wat je zoekt. Een portiek hoeft niet tot achterin zichtbaar te blijven als het als donker vlak onderdeel van je compositie is.

Andersom hoeft ook niet ieder klein glimmend puntje detail te bevatten. Kijk vooral naar de lichte delen die iets vertellen. Je bent een foto aan het maken, geen administratie van alle helderheden.

Het belichtingsvierkant

Ik vind dat je de belichtingsdriehoek goed moet kennen: ISO, sluitertijd en diafragma. En hem daarna moet kunnen loslaten. In een eerdere column in Focus Magazine noemde ik het een belichtingsvierkant. De vierde kant is jouw eigen keuze. Jij bepaalt welke belichting je wilt.

Hard licht maakt die gedachte heel concreet. Dezelfde straat kan een lichte foto met zichtbare schaduwen opleveren, of een donker vlak met daarin één verlicht gezicht. Je instellingen volgen de foto die je wilt maken.

Daarvoor helpt het om vooraf te bedenken wat zichtbaar moet blijven. Een gezicht? De kleur van een jas? Alleen de omtrek van een lichaam? Met dat antwoord wordt instellen een stuk gerichter. Meer over de basis lees je in mijn artikel over het instellen van je camera voor straatfotografie.

Een silhouet heeft ruimte nodig

Staat iemand in de schaduw tegen een lichte achtergrond, dan kun je die persoon als silhouet weergeven. Belicht voor de achtergrond en kijk hoe donker de persoon wordt.

Omdat gezichtsdetails wegvallen, gaat houding meer vertellen. Een gebogen hoofd of een arm die loskomt van het lichaam kan het verschil maken tussen een herkenbare figuur en een onduidelijke vlek.

Let op wat er direct achter iemand staat. Als een donker hoofd samenvalt met een donkere deurpost, raak je de contour kwijt. Een kleine verandering van standpunt kan al ruimte geven.

Ook het moment binnen een beweging telt. Twee benen die samenvallen lezen anders dan een stap waarbij ze los van elkaar zichtbaar zijn. Kijk bij het terugzien van je foto's eens alleen naar die contouren.

Wachten bij een lichtvlek

Een smalle lichtvlek op de stoep kan genoeg zijn om even te blijven staan. Kies je kader en kijk hoe mensen door het licht bewegen.

Waar valt het licht op hun gezicht? Wanneer raakt het alleen een jas of een hand? Je kunt vooraf scherpstellen op de plek waar je iets verwacht, of de scherpstelling laten volgen. Kies wat past bij de beweging en bij hoe je graag werkt.

Maak een proefbeeld voordat iemand op de juiste plek is. Dan kun je de belichting en de randen van je compositie alvast bekijken. Je hebt straks nog genoeg te doen aan het moment zelf.

Controleer tussendoor of het licht nog ligt waar je het verwacht. Een compositie die afhankelijk is van een smalle strook zon kan veranderen terwijl jij op een geschikte passant wacht.

Kleur of zwart-wit

Hard licht kan goed werken in zwart-wit. De aandacht komt dan bij de verdeling van licht en schaduw te liggen. Maar een felgekleurde jas in een lichtvlek kan juist de reden zijn dat een foto werkt.

Kijk dus wat kleur bijdraagt voordat je haar weghaalt. Bij omzetting naar zwart-wit worden kleuren grijstonen. Vlakken die in kleur duidelijk verschillen, kunnen daardoor dichter bij elkaar komen te liggen.

In mijn artikel over de keuze tussen zwart-wit en kleur lees je daar meer over. Beide kunnen, ook binnen hard licht.

En als het licht zacht wordt

Het tegenovergestelde vind je bij fotograferen bij regen: zacht licht, zonder de harde schaduwen van felle zon. Daar kun je bijvoorbeeld zoeken naar reflecties en naar mensen die beschutting zoeken.

Bij zon kun je beginnen met iets heel eenvoudigs: waar eindigt het licht? Volg die rand eens door je kader. Misschien ontbreekt er nog iemand die erdoorheen loopt. Misschien is de schaduw zelf al genoeg.