28mm of 35mm voor straatfotografie, of toch 50mm?

Eerst even over die millimeters

Twijfel je tussen 28mm of 35mm voor straatfotografie, dan helpt het om te bedenken hoeveel omgeving je wilt laten zien. Wil je iemand tussen de mensen en gebouwen plaatsen? Of wil je juist een kleiner deel van de situatie uitlichten? Dan hoort 50mm ook bij de afweging.

De brandpunten in dit artikel zijn kleinbeeldequivalenten. Daarmee kunnen we de beeldhoek vergelijken zonder dat het formaat van de camerasensor ertussen komt zitten. Op APS-C met een factor van ongeveer 1,5 komt een lens van achttien millimeter ongeveer overeen met 28mm. Een 23mm komt overeen met 35mm, en een 33mm of 35mm ongeveer met 50mm.

Controleer dus even welke getallen je vergelijkt. Anders heb je straks een heel betoog over twee lenzen die ongeveer hetzelfde laten zien.

De uitleg over je camera instellen voor straatfotografie noemt brandpunten al kort. Hier kijken we verder: waar sta je, wat komt er in je kader en wat vraagt dat van je tijdens het fotograferen?

Het uitgebreidere artikel van Michiel Heijmans over camera en lens voor straatfotografie behandelt ook de keuze tussen 28mm, 35mm en 50mm.

28mm: de omgeving doet mee

Met 28mm krijg je een ruime beeldhoek. Er past veel in je foto. Dat is prettig als de omgeving iets toevoegt aan wat iemand doet, of als je verschillende onderdelen van een situatie samen wilt laten zien.

Die ruimte vraagt wel om keuzes. Als je iemand groot in beeld wilt krijgen, moet je dichtbij staan. Blijf je verder weg, dan neemt de omgeving een groter deel van de foto in. Dat kan precies de bedoeling zijn. Alleen moet je het wel zien voordat je afdrukt.

Kijk daarom ook naar wat er naast je onderwerp gebeurt. Je kunt zo bezig zijn met die ene persoon dat je de rest van het kader pas thuis ontdekt. Die rest stond er natuurlijk gewoon al.

Let bij 28mm extra op de randen. Mensen dicht bij de rand kunnen sneller vervormd raken. Ook het kantelen van je camera kan rechte lijnen sterker laten vervormen. Bekijk dus niet alleen of alles erop staat, maar ook hoe het erop staat.

35mm: ruimte zonder alles mee te nemen

35mm zit tussen de ruime blik van 28mm en het smallere kader van 50mm. Je houdt omgeving in je foto, met minder vervorming dan bij 28mm. Het is een veelgebruikt brandpunt in de straatfotografie.

Dat maakt het een bruikbaar begin als je nog wilt uitzoeken hoeveel context je prettig vindt. Er is ruimte om iemand in een situatie te laten zien, terwijl je minder van de omgeving meeneemt dan met 28mm.

Een tussenweg is alleen geen automatische oplossing. Ook met 35mm moet je bepalen hoe groot iemand in beeld komt en wat er daarnaast nog nodig is. Dat besluit neemt de lens helaas niet over.

Bekijk bij het terugkijken vooral de ruimte rond je onderwerp. Draagt die iets bij? Had je meer willen laten zien, of blijft er juist veel over waar je niets mee doet? Daarmee wordt duidelijker of 35mm bij jouw manier van kijken past.

50mm: een kleiner deel van de straat

Met 50mm wordt je beeldhoek smaller. Je kiest strenger wat er in de foto komt. Waar je met 28mm veel omgeving meeneemt, kun je met 50mm een kleiner deel van dezelfde situatie afbeelden en iets verder van je onderwerp blijven.

Dat kan passen bij foto's waarin je minder omgeving nodig hebt. Je hoeft niet steeds de hele situatie uit te leggen. Soms wil je juist kiezen voor één onderdeel. Wat buiten het kader valt, krijgt dan net zoveel aandacht als wat erin blijft.

50mm geeft ook minder vervorming en rustigere lijnen, wat bij architectuur in je straatfoto's prettig kan zijn. De achtergrond komt relatief dichterbij. Hoe dat samenhangt met je standpunt, is belangrijk om te begrijpen.

Henri Cartier-Bresson gebruikte bijna altijd een 50mm. Dat komt ook terug in de geschiedenis van de straatfotografie. Een bekend voorbeeld, maar geen reden om dat brandpunt zelf ook te moeten kiezen. Je moet er op jouw afstand mee kunnen werken.

Je afstand bepaalt het perspectief

Een ander brandpunt kiezen en een paar stappen zetten worden nogal eens als uitwisselbaar behandeld. Toch leveren ze niet zomaar dezelfde foto op. De afstand tot je onderwerp bepaalt het perspectief, niet het brandpunt zelf.

Stel dat je iemand met 28mm fotografeert en dichtbij staat. Daarna kies je 50mm en ga je verder weg staan, zodat die persoon ongeveer even groot in je kader komt. Het onderwerp heeft dan een vergelijkbaar formaat in de foto, maar de verhouding tot de achtergrond verandert. Je hebt immers ook je standpunt veranderd.

Dat verklaart waarom de achtergrond bij de tweede foto relatief dichterbij kan lijken. Het verschil ontstaat door de afstand waarop je werkt om dat kader te maken.

Je kunt dit rustig uitproberen met een onderwerp dat blijft staan. Maak de twee foto's en vergelijk hoe de omgeving zich tot het onderwerp verhoudt. Kijk verder dan de hoeveelheid die erop staat. Zo wordt het verschil tussen een andere uitsnede en een ander perspectief zichtbaar, zonder dat je er een technisch middagprogramma van hoeft te maken.

Scherptediepte telt ook mee

De keuze voor een brandpunt heeft ook gevolgen voor de scherpte in je foto. Bij hetzelfde diafragma geeft 28mm meer scherptediepte.

Het is wel een andere afweging dan de vraag hoeveel omgeving je wilt laten zien. Een brandpunt kan handig zijn voor het scherpstellen en tegelijk een ruimer kader geven dan je zoekt. Dan heb je iets gewonnen, maar moet je nog steeds beslissen wat je met al die ruimte doet.

Bekijk je foto's daarom op beide punten. Zit de scherpte waar je die wilt? En klopt de hoeveelheid omgeving? Alleen veel scherp krijgen vertelt nog niet of je ook hebt gefotografeerd wat je bedoelde.

Dichtbij werken vraagt iets anders

De afstand tot je onderwerp heeft ook een menselijke kant. Met 28mm dichtbij iemand staan is een andere manier van werken dan met 50mm vanaf wat verder weg fotograferen. Je bevindt je anders in de situatie.

Dat verschil hoort bij je keuze. Het heeft weinig zin om uitsluitend naar voorbeeldfoto's te kijken en de afstand waarop ze zijn gemaakt buiten beschouwing te laten. Je kiest ook een manier om je tussen mensen te bewegen.

Dichtbij is daarbij geen prestatie op zichzelf. Het is een afstand die gevolgen heeft voor je foto en voor je aanwezigheid. Welke afweging je daarin maakt, blijft aan jou.

Het artikel over respect op straat gaat verder op die menselijke kant in. Neem bij het beoordelen van een brandpunt dus ook mee hoe je ermee werkt. Past de afstand die het vraagt bij de foto's die je wilt maken?

Geef één brandpunt een wandeling

Kies voor een wandeling één brandpunt en houd dat aan. Met een zoomlens kan dat ook: kies één stand. Je hoeft voor deze oefening niets nieuws te kopen.

Door die beperking leer je vooraf beter zien wat binnen je kader valt. Je kijkt naar een situatie, schat in waar je moet staan en controleert met je camera of dat klopt. Soms wel, soms blijkt je inschatting wat optimistisch. Daar is de oefening voor.

Bekijk achteraf waar je steeds tegenaan liep. Met 28mm kun je bijvoorbeeld merken dat je veel omgeving meeneemt terwijl je eigenlijk iemand groter wilde afbeelden. Met 50mm kan blijken dat je juist te weinig van de situatie kunt laten zien. Bij een volgende wandeling kun je op basis daarvan een ander brandpunt proberen.

Beoordeel ook de foto's die wel werken. Hoe ver stond je van je onderwerp? Wat voegt de achtergrond toe? Zo krijg je een keuze die op je eigen foto's is gebaseerd.

Je hoeft niet meteen een favoriet voor de rest van je fotografische leven vast te leggen. Kies iets voor de volgende wandeling. Dat is voorlopig een overzichtelijke beslissing.