Respect op straat

Zou ik zelf zo op de foto willen?

Die vraag maakt voor mij veel duidelijk. Ik kan een foto interessant vinden, maar zou ik ook tevreden zijn als ik degene op die foto was? Of vind ik hem vooral geslaagd zolang er iemand anders op staat?

Mijn belangrijkste stelregel is simpel: ik fotografeer mensen niet zoals ik zelf niet gefotografeerd wil worden.

Daarmee is natuurlijk niet alles opgelost. Ik ben ook maar één persoon, met mijn eigen ideeën over wat prettig is. Degene tegenover me heeft misschien heel andere grenzen. Mijn eigen voorkeur is een vertrekpunt. Hoe een ander erover denkt, weet ik daarmee nog niet.

Toch heb ik er iets aan. Het maakt de afweging persoonlijk en concreet. Ik kijk naar iemand die straks misschien zichzelf terugziet op mijn foto. Wat krijgt diegene dan te zien?

Een mooie foto vinden mensen meestal prima

Mijn ervaring is dat mensen het meestal helemaal niet erg vinden als er een mooie foto van ze wordt gemaakt. Met het respect dat ieder mens verdient.

Dat klinkt eenvoudig. Alleen is ‘mooi’ nogal persoonlijk. Wat ik een mooie straatfoto vind, hoeft degene op de foto helemaal niet mooi te vinden. Ik kan tevreden zijn over wat er in de foto gebeurt, terwijl diegene vooral naar zijn eigen gezicht kijkt.

Dat maakt die ervaring ook geen vrijbrief. Ik kan moeilijk voor iemand anders besluiten dat hij blij moet zijn met mijn foto. Hoe tevreden ik er zelf ook over ben.

Maar het helpt me wel om straatfotografie niet bij voorbaat als een botsing te zien. Er hoeft geen gedoe te ontstaan omdat er een camera bij is. Een mens op straat is ook gewoon een mens. Dat geldt gelukkig voor degene achter de camera net zo goed.

De stad waar je rondloopt

Respect op straat begint voor mij al bij de plek waar ik ben. Ruim je zooi op. Zo ingewikkeld hoeft het niet te worden.

We kunnen uitgebreid praten over ethiek en over de vraag wat een foto met iemand doet. Ondertussen ligt er misschien nog een leeg bekertje van ons op een muurtje. Dan hebben we het grote gesprek alvast gehad.

Die stad is de plek waar je foto’s zoekt, maar ook de plek waar mensen wonen en onderweg zijn. Voor mij hoort mijn gedrag daar bij mijn fotografie. Respect begint niet pas zodra iemand herkenbaar in beeld komt.

Daar zit weinig verhevens in. Het is gewoon rekening houden met de plek waar je te gast bent, of waar je zelf woont.

Je onderwerp heeft een eigen maatstaf

Mijn grenzen zijn veranderd. Ik fotografeerde eerder geen kinderen. Inmiddels wel, als ik er een verhaal in zie. Kinderen maken voor mij het straatbeeld; volwassenen zijn er vooral onderweg.

Mensen die eten, sla ik nog steeds over. Daar heeft mijn persoonlijke reglement kennelijk wat minder ontwikkeling doorgemaakt.

Dat laat wel zien hoe persoonlijk zo’n afweging is. Je opvoeding, de mensen om je heen en de berichten die je op sociale media ziet, beïnvloeden wat je normaal vindt. Je neemt dat allemaal mee de straat op.

Bij een ander kan dat anders uitpakken. Ook bij degene die je fotografeert. De vraag of ik zelf zo op de foto zou willen, helpt me dus, maar ik probeer me ook in die ander te verplaatsen.

Bij kinderen en kwetsbare mensen kan die afweging extra vragen oproepen. Daar ga ik in een apart artikel verder op in. Mijn persoonlijke grens bepaalt niet automatisch die van jou.

En dan laat je de foto zien

Zodra je een foto publiceert, krijgt jouw afweging publiek. Mensen zien de foto en beoordelen die vanuit hun eigen ideeën over wat kan. Ze waren niet bij jouw gedachten toen je hem maakte.

Ik laat mijn foto’s graag aan mensen zien die zelf geen straatfotograaf zijn. Daarbij let ik op hun gezichtsuitdrukking. Die vind ik interessant. Een foto kan binnen de straatfotografie heel anders worden bekeken dan daarbuiten.

Dat betekent niet dat iedere reactie het laatste woord heeft. De hardste roeper heeft voor mij ook niet automatisch gelijk. Maar een reactie kan wel iets zichtbaar maken waar ik zelf aan voorbijging.

Of iets mag, is bovendien een andere vraag dan of het bij jouw waarden past. Fotograferen en publiceren zijn juridisch twee verschillende dingen. Daarover lees je meer in Mag je iedereen zomaar fotograferen?. Die juridische uitleg is algemene informatie, geen advies.

Respect voor andere straatfotografen

Dat respect geldt ook voor de fotograaf die zijn werk laat zien. En voor degene die iets van jouw foto vindt.

Je kunt het stevig oneens zijn over een foto. Misschien ligt jouw grens ergens anders, of zie je iets wat de maker zelf niet ziet. Dat gesprek kan nuttig zijn, ook als niemand aan het eind van mening is veranderd.

Ik vind het de moeite waard om naar anderen te luisteren en me in hen te verplaatsen. Dat wordt wat lastiger zodra mijn eigen foto onderwerp van gesprek is, maar juist dan geldt het ook. Ik zeg nergens dat ik alles goed doe.

Straatfotografie blijft voor mij balanceren op de scheidslijn van wat kan en mag. Daar zit ook een deel van de spanning en het plezier. Mijn stelregel helpt me daarbij. Jouw afweging begint bij je eigen lat.

Wat zijn jouw regels?